1/. Giáo viên chủ nhiệm trường phổ thông- người quản lý không có dấu đỏ trong nhà trường phổ thông Thường trong nhà trường các nước XHCN mới có chức danh giáo viên chủ nhiệm, ở các nước tư bản thường gọi là giáo viên chính (Professeur principal).Trước đây các nhà trường trên tiểu học thực hiện sự phân công giáo viên chủ nhiệm. Ngày nay ở một số trường tiểu học do có nhiều giáo viên dạy một lớp nên cũng có chức danh giáo viên chủ nhiệm. Nói chung ở Tiểu học giáo viên theo lớp nào thì đồng nghĩa là giáo viên chủ nhiệm .Giáo viên chủ nhiệm trong các nhà trường Việt Nam thực tế hình thành ở các nhà trường vùng tự do trong cuộc cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950). Trải qua cuộc chiến đấu chống Pháp, chống Mỹ và từ năm 1975 đến nay lực lượng "giáo viên chủ nhiệm" trong các nhà trường phổ thông đã có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phát triển giáo dục của đất nước.Người giáo viên chủ nhiệm là linh hồn của lớp học. Có thể coi giáo viên chủ nhiệm là người lĩnh xướng của dàn nhạc bao gồm các nhạc công (giáo viên) hoàn thành bản giao hưởng hình thành nhân cách toàn vẹn cho thế hệ trẻ.Ngày nay với sự nhận thức về quản lý giáo dục, có thể coi giáo viên chủ nhiệm như một nhà quản lý - nhà quản lý không có dấu đỏ.Giáo viên chủ nhiệm có các vai trò sau:- Người lãnh đạo lớp học: Người giáo viên chủ nhiệm nhận mệnh lệnh từ Hiệu trưởng có nhiệm vụ lãnh đạo tập thể học sinh thực hiện kế hoạch dạy học giáo dục đề ra, làm cho tập thể này đồng thuận biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục.- Người điều khiển lớp học: Người giáo viên chủ nhiệm giúp Hiệu trưởng điều phối công việc của các giáo viên bộ môn giảng dạy đối với lớp học sinh mình phụ trách sao cho các môn học diễn ra đồng bộ, hài hoà- Người làm công tác phát triển lớp học-Người làm công tác tổ chức lớp học (đặc biệt các hoạt động ngoài giờ lên lớp)- Người giúp Hiệu trưởng giám sát lớp học: Bao gồm giám sát, tư vấn, giám sát hỗ trợ , giám sát đánh giá.- Người giúp Hiệu trưởng thực hiện việc kiểm tra sự tu dưỡng và rèn luyện của học sinh.- Người có trách nhiệm phản hồi tình hình lớp: Tình hình tổng hợp về rèn luyện của cả lớp và từng học sinh đến gia đình học sinh đến các bộ phận khác nhau của nhà trường .Với tất cả các chức năng công việctrên, có thể khẳng định giáo viên chủ nhiệm là một nhà quản lý, nhà quản lý không có dấu đỏ trong nhà trường phổ thông có sứ mệnh rất thiêng liêng. Đó là người thắp sáng nhân cách toàn vẹn của thế hệ trẻ. 2/. Chức năng và phẩm chất chủ yếu của người giáo viên chủ nhiệm Người giáo viên chủ nhiệm lớp học do các vấn đề đã nêu vừa phải có năng lực thủ trưởng, lại vừa có năng lực thủ lĩnh đối với lớp học.Năng lực "thủ trưởng" đòi hỏi phải biết ra mệnh lệnh để học sinh chấp hành các quyết định của nhà trường .Năng lực "thủ lĩnh" đòi hỏi phải biết "liên nhân cách" các đồng nghiệp, liên nhân cách học sinh mà mình phụ trách thành tập thể biết học hỏi, tập thể biết "học thày không tày học bạn".Người giáo viên chủ nhiệm trước hết là người giáo viên bộ môn nên phải tinh thông khoa học bộ môn mình phụ trách, song do vai trò "lĩnh xướng" nên phải cố gắng có một nền kiến thức rộng để phát huy hiệu quả chung trong công tác giảng dạy.Do vị trí của mình người giáo viên chủ nhiệm sống theo phương châm tiền nhân đề ra:"Thi ân mạc niệmThụ ân mạc vong"(Làm ơn cho ai đừng nhớ, chịu ơn ai đừng quên) Người giáo viên chủ nhiệm phải mong cho trò hơn mình, phải khuyên học trò "đương nhân bất nhượng ư sư" (Làm điều nhân không cần phải nhường thày)Thực tế cho thấy ở các trường tiên tiến (Tiên tiến đích thực) bao giờ Hiệu trưởng cũng xây dựng được đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thạo việc và tận tâm.Những dấu ấn và tâm hồn trẻ thơ của các lớp tiểu học, trung học cơ sở ... thường là dấu ấn do người giáo viên chủ nhiệm hình thành với sự cộng hưởng của giáo viên bộ môn.Trường phổ thông cấp 2 Bắc lý đã làm nên thành tích vẻ vangtrong những năm 1960 của thế kỷ trước tạo dấu ấn cho nền giáo dục cách mạng do các thế hệ Hiệu trưởng của trường này: Thày giáo Lê Sơn, thày giáo Nguyễn Gia Quý dày công xây dựng được một tập thể giáo viên chủ nhiệm hết lòng vì học sinh.Các thày giáo Nguyễn Lê Hoà, Đoàn Minh Giám là cácgiáo viên chủ nhiệm kiểu mẫu góp phần làm nên Bắc lý với thông điệp "Tất cả vì học sinh thân yêu". Chúng ta đang có phong trào xây dựng Nhà trường thân thiện, đây là một phong trào tốt. Chỉ có thể xây dựng phong trào này đạt tới kết quả đích thực, nếu hình thành được một đội ngũ giáo viên chủ nhiệm tận tâm.Kinh nghiệm của Trường cấp 2 Bắc lý từ thế kỷ trước vẫn có giá trị vàng ngọc với chúng ta trong cuộc sống hôm nay khi xây dựng trường học thân thiện, hưởng ứng thông điệp của UNICEF. 3/. Bồi dưỡng công tác giáo viên chủ nhiệm trong bối cảnh phát triển giáo dục hiện nay. Ngành giáo dục đất nước ta có nhiều thành tựu về bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục: Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Bí thư chi bộ, Bí thư chi đoàn, Tổng phụ trách đội. Giáo dục cũng có sự chú ý nhất định đến một số công việc đặc thù như bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn, cán bộ phụ trách thư viện, thí nghiệm. Tuy nhiên có một việc còn ít được chú ý: đó là công tác bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm về phương pháp và về lý luận.Có một sự bằng lòng nào đó là công tác này chỉ cần có một vài bài về giáo dục học, về nghiệp vụ sư phạm học tại các trường sư phạm, rồi khi ra công tác thì giáo viên sẽ có một sự trưởng thành tự nhiên về lĩnh vực này.Thực tế ở các nhà trường vẫn có những giáo viên chủ nhiệm tốt và giỏi tuy nhiên chưa có được nhiều giáo viên chủ nhiệm tốt và giỏi như ta mong muốn.Điều này làm hạn chế thành tựu giáo dục và tăng thêm các lo lắng khi ngày nay đang gia tăng bạo lực học đường, sự tha hoá học đường mà chỉ vì sự non nớt trong phong cách quản lý của giáo viên chủ nhiệm đã dẫn đến kết quả xấu trước dư luận xã hội.Nêu ra điều này, chúng tôi muốn khuyến nghị: lãnh đạo ngành, Cục nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, các Vụ ngành học cần phối hợp chỉ đạo biên soạn tài liệu nghiệp vụ cho công tác giáo viên chủ nhiệm. Phải coi tài liệu này quan trọng như hoặc hơn tài liệu giáo khoa bộ môn.Học viện Quản lý giáo dục, các Khoa quản lý các trường sư phạm, các trường Đại học sư phạm cần phối hợp với nhau thực hiện được các lớp tập huấn về công tác này trên cả phương pháp luận về giáo dục học và phương pháp luận về quản lý giáo dục.Phương pháp luận về quản lý giáo dục trong các tài liệu bồi dưỡng giáo viên chủ nhiệm hiện nay vẫn chưa đủ "độ" do vậy tài liệu còn thiếu sự cuốn hút cần thiết.Nên kịp thời tổng kết các gương giáo viên làm công tác giáo viên chủ nhiệm tốt và phổ biến các gương này đến đông đảo giáo viên các nhà trường. "Giáo viên chủ nhiệm" cần phải được quan niệm là những người quản lý không có dấu đỏ, song lực lượng này lại vô cùng mạnh mẽ vì họ gần gũi với học sinh, gia đình học sinh tạo nên nhân cách - nhân lực cho đất nước đi vào hội nhập.Không nên xem nhẹ lực lượng này và không nên hài lòng với việc bồi dưỡng họ như ta đang làm. Việc cải tiến chế độ chính sách cho giáo viên chủ nhiệm cũng nên lưu tâm hơn, đặc biệt sự khen thưởng với các giáo viên chủ nhiệm hết lòng vì sự tiến bộ của học sinh. PGS.TSĐặng Quốc Bảo(Theo Giáo dục Thủ đô số 9 – tháng 9/2010)

---

Nguyễn Thế Việt @ 17:24 24/01/2011
Số lượt xem: 507